Dalmatët një ndër fiset e mëdha e të njohura ilire, banorë të pjesës Verilindore të Ilirisë. Që nga periudha më e lashtë e deri në shek. II p.e.r. trevat e tyre shtrihesin në brendësi, prapa vargamalit Dinarik në pllajat e Duvnos, Livnos e Gllamoçit, në Bosnjën e sotme Perëndimore. Pasi krijuan federatën e tyre, u zgjeruan drejt brigjeve të Adriatikut. Por nuk arritën të bëheshin fuqi detare dhe nuk i vunë nën zotërim ishujt e beregdetit të Dalamcisë. Qytezat e tyre të fortifikuara përkasin periudhës së parë të hekurit. Kryeqendra e tyre u bë Delmini. Dalamatët ishin njëri ndër fiset ilire që i bënin qëndresë pushtimit romak dhe kanë zhvilluar një varg luftërash të përgjakshme e kryengritjesh kundër romakëve në vitet 156-155, 119-117, 51-46, 39-37 p.e.r. Lufta e tyre më e madhe kundër pushtuesve romak lidhet me Kryengritjen Ilire të viteve 6-9 e.r Dalmatët ishin të përmendur për blegtorinë dhe kishin të zhvilluar zejtarinë të lidhur me të.Emri i Dalmatëve lidhet me emrin e kryeqendrës së tyre Delminium (të vjetër Delmion)në fushë ne Duvanjit.Që të dy emrat lidhen me fjalën shqipe delme, sepse Dalmatët ishin blegtorë. Viset e tyre ishin të pasura me pyje e xeherore dhe shquheshin për punimin e drurit. Mbeturinat e rendit fisnor u ruajtën deri vonë te Dalmatët, me këtë shpjegohet pohimi i Strabonit se ata nuk pranonin monedha , u merrnin fiseve të nënshtruara drithë e bagëti si haraç dhe tokën e ndanin njëherë në 8 vjetë.

Fiset ilire
Iliria.jpg
Albanët Arbëreshët
Arbët Ardianët
Atintanët Dalmatët
Dardanët Dasaretët
Dorsejtë Enkelejtë
Eordejtë Japigët
Japodët Kaonët
Labeatët Mesapët
Molosët Paionët
Parathinët Penestët
Pirustët Taulantët
Thesprorët Shqiptarët

HistoriaRedakto

  • Paraqitja e parë në literatur si emër
  • Paraqitja e fundit si fisë apo form tjetër me të njëjtin emër
  • Kulminacioni i zhvillimit të fisit

PolitikaRedakto

  • Mardhënjet përbrenda fisit
  • Mardhëniet me fiset fqinje
  • Mardheniet e jashtme

GjeografiaRedakto

  • Gjatë fazës fillestare
  • Terioret më të gjëra të qeveriura nga fisi
  • Vendbanime

EkonomiaRedakto

  • Qarku ekonomik përbenda fisit
  • Këmbimet ekonomike të fisit

DemografiaRedakto

  • Strktura e popullsisë
    • Bujqë
    • Aristrokaci
    • Skllavë

KulturaRedakto

  • Kultura e Fisit

Të tjeraRedakto

  • Organiszimi i Transportit
  • Organizimi i Ushtrisë

Dalmatët e kanë marrë emrin e fisit të tyre prej fjalës ilirishte Dalmatia qe do të thotë në gjuhën shqipe Delme

Lidhje të jashtmeRedakto