Suedezët (suedisht: svenskar) janë një grup etnik gjermano-verior me origjinë nga rajoni nordik, kryesisht shteti i tyre kombëtar i Suedisë, të cilët ndajnë një prejardhje, kulturë, histori dhe gjuhë të përbashkët. Ata banojnë kryesisht në Suedi dhe në vendet e tjera nordike, në veçanti në Finlandë, me një mërgatë të konsiderueshme në vende të tjera, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara. Suedezët janë një pakicë e njohur zyrtarisht në Finlandë dhe Estoni.

Suedezët
svenskar
Map of the Swedish Diaspora in the World.svg
Popullsia e përgjithshme
rr. 13 million[a]
Rajone me popullsi të konsiderueshme
Flag of Sweden.svg Suedia       rr. 8 milion[b][1]
Qendra të tjera të rëndësishme të popullsisë:
Minoritetet suedeze të njohura zyrtarisht
Flag of Finland.svg Finlandarr. 290.000 (2008)[d][2][3]
Flag of Estonia.svg Estonia300 (2000)[4]
Shtetasit suedezë jashtë venditrr. 546,000[c][3]
Mërgata suedezerr. 4.5–5 milion
Flag of the United States.svg Shtetet e Bashkuara3,912,522 (2013; ancestry)[5]
29,000 (shtetas suedez)[5]
Flag of Canada.svg Kanada341,845 (2011; ancestry[6]
26,000 (sole ancestry)[6]
Flag of United Kingdom.svg Mbretëria e Bashkuar100,000[7]
Flag of Norway.svg Norvegjia36,887[8]–90,000[9]
Flag of Australia.svg Australia30,375 (2006; ancestry)[10]
Flag of France.svg Franca30,000[11]
Flag of Germany.svg Gjermania30,000 [12]
Flag of Brazil.svg Brazili23,000 (ancestry)[13]
Flag of Spain.svg Spanja20,385[14]
Flag of Denmark.svg Danimarka16,620[15]
Flag of Thailand.svg Tajlanda15,000[16]
Flag of Russia.svg7,400[17]
Flag of Switzerland.svg Zvicra6,800[17]
Flag of Belgium.svg Belgjika4,600[17]
Flag of Netherlands.svg Holanda4,000[17]
Flag of Italy.svg Italia3,233[18]
Flag of Portugal.svg Portugalia3,150[19]
Flag of Poland.svg Polonia2,560[20]
Flag of Turkey.svg Turqia2,500[17]
Flag of Greece.svg Greqia2,300[17]
Flag of Austria.svg Austria2,000[17]
Flag of Ireland.svg Irlanda1,800[17]
Flag of Luxembourg.svg Luksemburgu1,600[17]
Flag of New Zealand.svg Zelanda e Re1,911 (2018; ancestry)[21]
Gjuhët
Suedisht
Fetë
Fillimisht Krishterimi Luteran
(Kisha Suedeze)[22]
Grupe etnike të lidhura
Popuj të tjerë gjermanikë, veçanërisht popuj gjermanë veriorë

^a Shifra totale është thjesht një vlerësim; shuma e të gjitha popullsive të referuara që pretendojnë prejardhjen suedeze në mbarë botën dhe si e tillë mund të jetë mashtruese ose e ekzagjeruar.
^b Meqenëse nuk ka statistika zyrtare në lidhje me përkatësinë etnike në Suedi, numri nuk përfshin suedezët etnikë që kanë lindur jashtë vendit, por tani janë riatdhesuar në Suedi, as nuk përfshin finlandezët që flasin suedisht në Suedi; vlerësohet për vitin 2015.
^c Kjo shifër përputhet me ato të listuara në diasporë pasi shumica e qytetarëve suedezë kanë emigruar në ato vende të renditura më poshtë në kutinë e informacionit.
^d Finlandezët që flasin suedisht ose finlando-suedezët formojnë një grup pakicë në Finlandë. Karakteristika e këtij minoriteti është e debatuar: ndërsa disa e shohin atë si një grup etnik më vete disa e shohin atë thjesht si një pakicë gjuhësore. Grupi përfshin rreth 265,000 njerëz, që përbëjnë 5,10% të popullsisë së Finlandës kontinentale, ose 5,50% nëse përfshihen 26,000 banorët e Åland (ka edhe rreth 60,000 finlandezë suedisht-folës që banojnë aktualisht në Suedi). Është paraqitur se grupi etnik mund të perceptohet gjithashtu si një kombësi e veçantë suedisht-folëse në Finlandë. Në Finlandë jetojnë gjithashtu 9000 shtetas suedezë.

GjuhaRedakto

Gjuha amtare e pothuajse të gjithë suedezëve është suedishtja (svenska) një gjuhë gjermanike veriore, e folur nga afërsisht 10 milionë njerëz, kryesisht në Suedi dhe pjesë të Finlandës, veçanërisht përgjatë bregdetit të saj dhe në ishujt Åland. Është, në një masë të konsiderueshme, reciprokisht e kuptueshme me norvegjishten dhe në një masë më të vogël me danishten e folur. Së bashku me gjuhët e tjera gjermanike veriore, suedishtja është pasardhëse e nordishtes së vjetër, gjuha e përbashkët e popujve gjermanikë që jetonin në Skandinavi gjatë epokës së vikingëve. Është më e madhja nga gjuhët gjermanike veriore për nga numri i folësve.

Shih gjithashtuRedakto

ReferimeRedakto

  1. ^ "Befolkningsstatistik i sammandrag 1960-2015" (në suedisht). 27 mars 2016. Arkivuar nga origjinali më 27 mars 2016. Marrë më 20 gusht 2017.
  2. ^ Rapo, Markus. "Tilastokeskus - Väestörakenne 2008". tilastokeskus.fi (në finlandisht).
  3. ^ a b Ewa Hedlund (2011) "Utvandrare.nu – Från emigrant till global svensk". Föreningen svenskar i världen. p. 42 ISBN 978-91-979795-0-4
  4. ^ 2000. Aasta rahva ja eluruumide loendus (Population and Housing Census) (në estonisht dhe anglisht). Vëll. 2. Statistikaamet (Statistical Office of Estonia). 2001. ISBN 9985-74-202-8. Arkivuar nga origjinali më 14 korrik 2019. Marrë më 2009-09-23.
  5. ^ a b Bureau, U.S. Census. "American FactFinder - Results". Factfinder2.census.gov (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2015-02-15. Marrë më 2017-08-20.
  6. ^ a b Statistics Canada (8 maj 2013). "2011 National Household Survey: Data tables" (në anglisht). Marrë më 8 mars 2014.
  7. ^ "About us". Londonsvenskar.com (në anglisht). LondonSwedes. Marrë më 2016-12-23. Approximately 100 000 Swedes live in London and the UK, with about 500 000 Swedish tourists visiting the UK capital annually.
  8. ^ Personer med innvandringsbakgrunn, etter innvandringskategori, landbakgrunn og kjønn SSB, retrieved 13 July 2015
  9. ^ "Fakta om Norge". Utlandsjobb.nu (në norvegjisht). Utlandsjobb.nu. Arkivuar nga origjinali më 24 dhjetor 2016. Marrë më 2016-12-23. 90 000 svenskar bor i Norge
  10. ^ 2006 Australian Census Reports 30,375 people of Swedish Ancestry
  11. ^ "Présentation de la Suède". France Diplomatie : : Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères (në frëngjisht).
  12. ^ "Bevölkerung, Migartion : : Deutsches Bundesamt" (në gjermanisht).
  13. ^ "Imigrantes Suecos ao Brasil genealogy project". Geni family tree (në anglishte amerikane). Marrë më 2021-04-18.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës (lidhja)
  14. ^ "TablaPx". Ine.es (në spanjisht). Marrë më 2020-11-01.
  15. ^ "Map Analyser". Statistikbanken (në danisht). Marrë më 15 maj 2020.
  16. ^ "Swedes in Thailand". www.bangkokpost.com (në anglisht). Marrë më 2021-04-13.
  17. ^ a b c d e f g h i "Swedish people". www.joshuaproject.net (në anglisht). Marrë më 2020-08-10.
  18. ^ "statistiche e distribuzione per regione". Tuttitalia.it (në italisht). Marrë më 15 maj 2020.
  19. ^ "Mais de três mil suecos em Portugal correm risco de perder isenções fiscais". www.jn.pt (në portugalisht). Marrë më 2021-09-01.
  20. ^ "Czy Szwedzi uciekają do Polski? Liczba przybywających osób od lat utrzymuje się na stałym poziomie" [Are the Swedes fleeing to Poland? The number of people arriving has remained steady for years] (në polonisht). Arkivuar nga origjinali më 9 gusht 2019.
  21. ^ "2018 Census ethnic group profiles: Swedish" (në anglisht).
  22. ^ "Statistik". Svenskakyrkan.se (në suedisht). Marrë më 20 gusht 2017.