Veshje tradicionale e Turqisë

Populli turk (turqisht: Türk ulusu), ose Tyrqit (turqisht: Türkler), të njohur edhe si Turqit e Anadollit (turqisht: Anadolu Türkleri), janë një grupe etnik dhe komb turkik, të cilët jetojnë kryesisht në Turqi dhe flasin gjuhën turke, gjuhën më të folur familjes gjuhësore turkike. Ata janë grupi etnik më i madh në Turqi, si dhe kombi më i madh në mesin e kombeve turkike. Minoritete etnike turke jetojnë në tokat e dikurshme të Perandorisë Osmane. Përveç kësaj, diaspora tuke është themeluar me mërgime bashkëkohore, sidomos në Evropën Perëndimore.

Turqit
Türkler
Popullsia e përgjithshme
rr. 72 – c. 77 million 72[a]
Rajone me popullsi të konsiderueshme

Flag of Turkey.svg Turqia 63,589,988–65,560,701[1]
Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg Qiproja Veriore 280,000 d[›][2][3]

Destinacionet kryesore të emigrantëve
Flag of Germany.svg Gjermania 2,852,000 (përfshinë kurdët turq)[4]
Flag of France.svg Franca 820,000 (2014 estimate)[5][6]
Flag of the United Kingdom.svg Britania e Madhe 500,000a[›][7][8][9]
Flag of the Netherlands.svg Holanda 396,414e[›]–500,000c[›][10][11][12][13]
Flag of Austria.svg Austria 350,000–500,000[14][15]
Flag of Belgium (civil).svg Belgjika 200,000[16][17][18]
Flag of the United States.svg Shtetet e Bashkuara të Amerikës 196,222–500,000 b[›][19][20][21][22]
Flag of Sweden.svg Suedia 100,000-150,000[23][24]
Flag of Switzerland.svg Zvicra 70,440 e[›][25]
Flag of Australia.svg Australia 66,919–150,000 b[›][26][27][28][29]
Flag of Denmark.svg Danimarka 28,892 f[›]b[›][30]
Flag of Canada.svg Kanadaja 24,910 b[›][31]
 Italy

22,580 e[›][32]

Minoriteti turk në Lindjen e Mesme
Flag of Israel.svg Izraeli 22,000[33]
Flag of Iraq.svg Iraku 500,000–3,000,000[34][35][36]l[›]
Flag of Syria.svg Siria 100,000[37]
Flag of Saudi Arabia.svg Arabia Saudite 150,000–200,000 b[›][38][39]
Flag of Jordan.svg Jordania 60,000[38]
Flag of Lebanon.svg Libani 50,000–200,000[40][41][42][43]
Flag of Libya.svg Libia

50,000 b[›][38]

Minoriteti turk në Ballkan
Flag of Bulgaria.svg Bullgaria 588,318–800,000[44][45][46]
Flag of North Macedonia.svg Republika e Maqedonisë 77,959[47][48][49][50]
Flag of Greece.svg Greece 49,000 (official estimate)–80,000 g[›][51][52]
Flag of Romania.svg Rumania 27,700[53][54][55]
Flag of Kosovo.svg Kosova

18,738[56]

Minoriteti turk në Azinë Qendrore
Flag of Russia.svg Rusia 109,883–150,000[57][58]
Flag of Kazakhstan.svg Kazakhstan 104,792–150,000 h[›][59][60]
Flag of Kyrgyzstan.svg Kirgistani 40,953–50,000 h[›][61][60][62]
Flag of Azerbaijan.svg Azerbajxhani 38,000–110,000 h[›][63][60][64][65]
Gjuhët
Turqishtja
Fetë

Kryesisht Myslimanë[66][67][68][69]

(Synit · Alevit · Bektashi · Shiit · Xha'fari)
Pakica Ateistë · [66][70] Të krishterë · [71][72] Hebrenjë[73]

a. ^ Shifra totale është thjesht një vlerësim; shuma e të gjitha popullatave të referuara.

Etimologjia dhe identiteti etnikRedakto

Etnonimi "turk" dallohet për herë të parë tek veprat e Herodotit (rr. 484–425 p.e.s.), i cili i reforehet Targitasit, mbretit të parë të skithianëve;[74] për më tepër, gjatë shekullit të parë të erës së re, Pomponius Mela i referohet pyjeve në veri të Detit Azov si "Turcae", dhe Plini Plaku liston "Tyrcae" si popull që banon të njëjtën zonë. Burimet e para që i referohen "turqve" vijn kryesisht nga burimet kineze të shekullit VI. Në këto burime, fjala "turk" shfaqet si "tujue" (kinezisht: 突厥 T’u-chüe), e cila i referohej gëkturqve.[75][76] Edhe pse fjala "turk" i referohet popullit turk, ajo gjithashtu ndonjëherë i referohet popujve turkike.[nevojitet citimi]

Në shekullin XIX, fjala turk i referohej fshatarëve të Anadollit. Klasa sunduese osmane e identifikonte veten zakonisht si osmanët, e jo si turq.[77] Në fund të shekullit XIX, klasat e larta osmane duke adoptuar idetë evropiane të nacionalizmit, termi türk mori një konotacion pozitiv.[78] Turqisht-folësit e Anadollit ishin përkrahësit më besnikë të sundimit osman.

HistoriaRedakto

Periudha e selxhukëveRedakto

Periudha e bejllëqeveRedakto

Periudha osmaneRedakto

Gjatë periudhës osmane, sistemi i miletit përcaktonte bashkësitë në baza fetare. Si pasoje e këtij sistemi, vetëm fshatarët që ndiqnin fenë islame konsideroheshin si turq. Turqit e krishterë, hebrenj, apo edhe alevitë mund të mos konsideroheshin si turq.[79] Në anën tjetër, arabët dhe kurdët që ndiqnin fenë islame, e të cilët jetojnë në lindje të Anadollit ndonjëherë janë konsideruar si turq.[80] Neni 66 i Kushtetutës së Turqisë përcakton një "turk", si çdokush që është i "lidhur për shtetin turk përmes lidhjes së shtetësisë."[81]

Periudha bashkëkohoreRedakto

ReferimetRedakto

  1. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  2. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  3. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  4. ^ https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Bevoelkerung/MigrationIntegration/Migrationshintergrund.html;jsessionid=CDE63E8658C194AF81A302165299B49B.cae1
  5. ^ http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/turquie/presentation-de-la-turquie/
  6. ^ http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/turquie/presentation-de-la-turquie/
  7. ^ Home Affairs Committee 2011, 38 Gabim me harvnb - Nuk ka shënjestrim CITEREFHome_Affairs_Committee2011 (Ndihmë!)
  8. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  9. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  10. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  11. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  12. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  13. ^ Türkiye Büyük Millet Meclisi 2008, 11.
  14. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  15. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  16. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  17. ^ King Baudouin Foundation 2008, 5.
  18. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  19. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  20. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  21. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  22. ^ Farkas 2003, 40.
  23. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  24. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  25. ^ Ständige ausländische Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeit, am Ende des Jahres Arkivuar 30 janar 2012 tek Wayback Machine Swiss Federal Statistical Office, accessed 6 October 2014
  26. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  27. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  28. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  29. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  30. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  31. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  32. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  33. ^ Council of Europe 2007, 131.
  34. ^ Park 2005, 37.
  35. ^ Phillips 2006, 112.
  36. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  37. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  38. ^ a b c Akar 1993, 95.
  39. ^ Karpat 2004, 12.
  40. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  41. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  42. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  43. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  44. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  45. ^ Sosyal 2011, 369.
  46. ^ Bokova 2010, 170.
  47. ^ http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf
  48. ^ Republic of Macedonia State Statistical Office 2005, 34.
  49. ^ Knowlton 2005, 66.
  50. ^ Abrahams 1996, 53.
  51. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  52. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  53. ^ Stampa:Ro icon "Comunicat de presă privind rezultatele definitive ale Recensământului Populaţiei şi Locuinţelor – 2011", at the 2011 Romanian census site; accessed 11 July 2013
  54. ^ Phinnemore 2006, 157.
  55. ^ Constantin, Goschin & Dragusin 2008, 59.
  56. ^ 2011 census in the Republic of Kosovo
  57. ^ 2010 Russia census
  58. ^ Ryazantsev 2009, 172.
  59. ^ Агентство Республики Казахстан по статистике. Этнодемографический сборник Республики Казахстан 2014.
  60. ^ a b c Aydıngün et al. 2006, 13.
  61. ^ Kyrgyz 2009 census
  62. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  63. ^ Переписи населения Азербайджана 1979, 1989, 1999, 2009 годов
  64. ^ UNHCR 1999, 14.
  65. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  66. ^ a b Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  67. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  68. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  69. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  70. ^ ReportDGResearchSocialValuesEN2.PDF
  71. ^ name="hurriyetdailynews.com">Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  72. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  73. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).
  74. ^ Leiser 2005, 837.
  75. ^ Stokes & Gorman 2010, 707.
  76. ^ Findley 2005, 21.
  77. ^ (Kushner 1997: 219; Meeker 1971: 322)
  78. ^ (Kushner 1997: 220–221)
  79. ^ (Meeker 1971: 322)
  80. ^ (Meeker 1971: 323)
  81. ^ Lua error in Moduli:Citation/CS1 at line 2569: attempt to call global 'set_error' (a nil value).