Boshnjakët në Mal të Zi janë një grup etnik i paraqitur për herë të parë në regjistrimin e vitit 2003. Sipas regjistrimit të fundit të vitit 2011, numri i përgjithshëm i boshnjakëve në Mal të Zi ishte 53,605 ose 8.6% e popullsisë. Boshnjakët janë grupi i tretë etnik më i madh në vend, pas malazezëve dhe serbëve.

DemografiaRedakto

 
Pjesa e boshnjakëve në Mal të Zi sipas vendbanimeve 2003.
 
Boshnjakët e Serbisë dhe Malit të Zi brenda rajonit të ndarë të Sanxhakut (vija e kuqe e thyer).

Boshnjakët kryesisht jetojnë në Malin e Zi verior, në zonën e quajtur Sanxhak dhe ata përbëjnë shumicën e popullsisë në katër komuna: Rozhaje (83.91%), Petnjica (83.02%), Plavë (56%) dhe Guci (42.64%).

HistoriaRedakto

Dy të tretat e boshnjakëve të Sanxhakut e kanë origjinën e tyre po nga rajonet e Malit të Zi, nga të cilat ata filluan të largoheshin së pari në vitin 1687, pasi Perandoria Osmane humbi Boka Kotorska. Kahja vazhdoi në Malin e Zi të Vjetër pas vitit 1711 me shfarosjen e të konvertuarveIslam ("istraga poturica"). Një faktor tjetër kontribues që nxiti migrimin në Sanxhak nga Mali i Zi i Vjetër ishte fakti që popullsia e vjetër ortodokse e Sanxhakut u zhvendos drejt Serbisë dhe monarkisë së Habsburgëve (në Vojvodinë) në dy valë, fillimisht pas vitit 1687 dhe më pas, pas vitit 1740, duke lënë në thelb Sanxhakun të shpopulluar.[1]

Segmenti i fundit i boshnjakëve të Sanxhakut mbërriti nga disa vende të tjera. Disa nga boshnjakët erdhën nga Sllavonia pas vitit 1687, kur Turqia humbi të gjitha tokat në veri të Savësluftën austro-turke. Shumë të tjerë erdhën nga Hercegovina në periudhën pas vitit 1876, pas rebelimit të Hercegovinës të organizuar nga serbët kundër Austro-Hungarisë dhe nënshtetasve të tyre myslimanë. Një valë tjetër pasoi menjëherë pas kësaj nga Bosnja dhe Hercegovina, pasi Traktati i Berlinit e vendosi Vilajetin e Bosnjës nën kontrollin efektiv të Austro-Hungarisë në vitin 1878. Vala e fundit nga Bosnja pasoi në vitin 1908, kur Austro-Hungaria aneksoi zyrtarisht Bosnjën, duke ndërprerë kështu të gjitha lidhjet e drejtpërdrejta të muslimanëve boshnjakë me Portën e Lartë, mbrojtësin e tyre efektiv. Sot, boshnjakët janë një pakicë e madhe në Mal të Zi, me mbi 50,000 boshnjakë që jetojnë në Mal të Zi.[2]

PolitikaRedakto

  • Partia kryesore politike e boshnjakëve është Partia Boshnjake (BS), e udhëhequr nga Rafet Husović. Partia aktualisht ka dy ulëse në Parlamentin e Malit të Zi.
  • Një tjetër është Partia për Drejtësi dhe Pajtim në Mal të Zi (SPP u Crnoj Gori), e udhëhequr nga Hazbija Kalač.

Shumica e boshnjakëve të Malit të Zi ishin në favor të pavarësisë së Malit të Zi gjatë referendumit të pavarësisë në vitin 2006.

DialektRedakto

Dialekti sllav i Gusinjës dhe i Plavës ka një ndikim shumë të lartë strukturor nga gjuha shqipe. Veçantia e saj për sa i përket kontaktit gjuhësor midis shqipes dhe sllavishtes shpjegohet me faktin se shumica e sllavofonëve atje janë me origjinë shqiptare.[3]

FejaRedakto

Sot, shumica e boshnjakëve janë kryesisht myslimanë sunitë dhe i përmbahen medh'hebit hanefi, shkolla më e madhe dhe më e vjetër e ligjit islamik në jurisprudencë brenda Islamit Sunit .

Shiko gjithashtuRedakto

ReferimeRedakto

  1. ^ {{Citation needed|date=nëntor 2021|reason=no reliable sources cited}}
  2. ^ {{Citation needed|date=nëntor 2021|reason=no reliable sources cited}}
  3. ^ Matthew C., Curtis (2012). Slavic-Albanian Language Contact, Convergence, and Coexistence (në anglisht). The Ohio State University. fq. 140.