Hape menynë kryesore

Shuk Gurakuqi (Shkodër, 28 mars 1888 - 13 prill 1969) ishte ekonomist financier. Personalitet i administratës e sistemit financiar. Deputet i të parit kuvend shqiptar të dalë nga Kongresi i Lushnjes. Ministër Financash në qeverinë e Mustafa Krujës.

Shuk Gurakuqi
Shuk Rrenzi.jpg
Ministër i Financave
3 dhjetor, 1941 – 4 janar, 1943
Paraardhësi: Qemal Vrioni
Pasardhësi: Loro Muzhani
Të dhënat personale
Lindi më: 22 nëntor, 1888
Lindi në: Shkodër, Perandoria Osmane
Vdiq më: 13 prill, 1969
Vdiq në: Shkodër, Shqipëri
Kombësia: Shqiptar
Profesioni: Llogaritar, ekonomist, nëpunës, ministër
Grada shkencore: Ekonomist llogaritar

BiografiaRedakto

Leu në Shkodër, i biri i Ndrekë Gurakuqit dhe Tinës së Simë Zef Simonit. Mbiemri i vërtetë i familjes ka qenë Rranxi sipas Ejëll Çobës, nuk dihet si ka ngelë mbiemri i tanishëm.[1] Ka studiuar në Shkollën e Jezuitëve në Kolegjin e Shën Françesk Saverit në Shkodër dhe ka përfunduar mësimet në Institutin Teknik Tregtar të këtij Kolegji, duke u diplomuar në korrik të vitit 1906. Pas përfundimit të studimeve fillimisht punësohet mësues i klasës së dytë fillore në Kolegjin e Shën Françesk Saverit, ku punoi për katër vite.[2]

Përktheu dramën me pesë akte të Silvio Pelikos, "Bardha e Ferdinandit" më 1909.[3]

Gjatë periudhës prej nëntorit 1910 e deri në fund të majit 1914 ka qenë drejtor i firmës tregtare Lazzaro G. Simoni (të bijtë e Lac Zef Simonit) në Shkodër. Nga 6 qershori i 1914 deri në 26 qershor të 1915 ka qenë arkëtar në Doganën e Shkodrës. Vullnetar si rregullues i shpërndarjes së ushqimit të të varfërve pranë Bashkisë Shkodër për gjashtë muaj, nga marsi deri në shtator 1916. Më 16 shtator u emërua në bashki shef i Seksionit të Financave deri më 9 korrik 1918. Më pas anëtar i një komisioni të formuar në Shkodër për të mbikëqyrur dhe kontrolluar zyrat qeveritare të qytetit nën kryesinë e Bajram Fevziut.[2]

Vullnetar për tre muaj në luftën kundër serbëveKoplik gushtin e 1920.[4] Më pas anëtar në Këshillin Administrativ të Prefekturës së Shkodrës nga 20 mars 1920 deri në qershor të vitit 1921[2] dhe kryetar i shoqërisë "Rozafat".[5]

Financon dhe bëhet "drejtor i gjegjshëm" i fletores "Ora e Maleve" të P. Anton Harapit e Dom Lazër Shantojës, që ishte zëri i grupit politik me të njëjtin emër.[6] Zgjidhet deputet i qarkut të Shkodrës në legjislaturën 1921-1923 dhe për zgjedhjet e viteve 1923-1925.[2] Në këtë interval kohor ka qenë gjithashtu anëtar i Komisionit të Financave dhe Post-Telegrafës së Kuvendit të Shqipërisë.[7] Qe emigrant politik në Itali prej 24.12.1924 e deri më 28.10.1938, ndërsa Lëvizja e qershorit '24 ku shumë miq të tij qenë të përfshirë, e gjeti shtruar në një spital të Romës.[1]

Gjatë emigracionit qe përfaqësues civil i Klerit Katolik Shqiptar në mbledhjen e të mërgimtarëve antizogistë që u mbajt në Vienë, 1925. Me të kuptuar që mbledhja anonte nga Bashkimi Sovjetik ngase në Vienë asokohe ishte vendosë qendra e Komintern-it, dhe me këtë bekim u formua Konare-ja u kthye në Romë për të njoftuar Imzot Mjedën dhe P. Fishtën. Gurakuqi u tërhoq nga implikimi me sovjetikë dhe u zëvendësua nga Angjelin Suma.[8] Pati miqësi të ngushtë me Mustafa Krujën. Por në rastin e telegramit të përgëzimit të drejtuar Musolinit me rastin e lidhjes së aleancës midis Italisë e Shqipërisë më 1927 nga Kruja, e cila Shuku iu duk si aprovim i politikës italofile të Zogut dhe nuk ishte dakord.[1] Qe drejtor i firmës tregtare "Vllazën Prennushi" në Shkodër prej 1.1.1939 deri më 30.11 1941 dhe bashkëpunëtor me firmën tregtare "Serreqi" në Trieste.[2] Bën kërkesë zyrtare në Legatën Shqiptare të Romës për pasaportë, prejse donte të merrte leje me hapë një filial të firmës "Prennushi" në Shkodër. Zbarkimin italian e mori vesh në Vlorë, nuk dëgjoi të merrte pjesë në dërgatën e asambleistëve të zgjedhur nga paria e Shkodrës bashkë me Hafiz Ali Krajën.

Emërohet Ministër i Financave në Tiranë, prej 03.12.1941 e deri më 19.01.1943 në qeverinë Kruja. Kur e kishin thirrë në Mëkambësi nga fundi i vitit 1941, për t'i propozuar emërimin si Min. i Financave, ka refuzuar. Pas pak ditësh u thirr nga Mustafa Kruja që i kujtoi kur e kishte pyetur gjatë emigracionit se po t'i kërkonte bashkëpunimin a do të pranonte e ai ishte përgjigjur: "po", atëherë Shuku kishte pranuar të bëhej Min. i Financave në qeverinë e Krujës.[1] Në maj të 1943 merr pjesë në varrimin e Ndok Gjeloshit në Tiranë, vrarë nga njësitë guerrile.[9]

I burgosur në Shkodër më 22.01.1945 dhe i dënuar prej Gjyqit Special në Tiranë mbas vendimit të dhënë me 13.04.1945 me burgim të përjetshëm. Kur prokurori Bedri Spahiu i lexoi akt-akuzën, Shuku iu drejtua kryetarit të trupit gjykues Koçi Xoxe:[10]

«e keni kot qi më lexoni akt akuza. Ç’prej dhetorit 1941 qi u emnova ministër i Financave e deri ditën qi kena paraqitë dorhjekjen si qeveri, për çdo veprim qi âsht bâ prej Ministrisë Financave si edhe për çdo shkresë qi ka dalë prej saj, mos e lodhni mênden gjatë, të tânë përgjegjsinat i mbaj unë

Me dekretin e datës 27.04.1949 dënimi i është zbritur nga burgim i përjetshëm në 20 vjet. Mbas disa zbritjeve të tjera ka përfituar edhe 2 vjet, 8 muaj e 2 ditë. Ka qëndruar në burg gjithsej (ndër burgje të ndryshme në Shkodër, Tiranë, Durrës e shumicën në Burrel) 17 vjet, prej 22.01.1945 deri më 20.05.1962. Periudhën pas burgut 1962-1966 e kaloi në varfëri të plotë. Gjatë kësaj periudhe izolimi të plotë, merrej veç me lexime e punime shkencore. Mbante shoqëri e marrëdhënie të plota me mikun e tij të vjetër Gjon Kamsin, që e vizitonte vazhdimisht, me kushërinjtë e tij që ishin në Shkodër Simon dhe Lazër Gurakuqin. Vdiq nga një sëmundje e shpejtë më 1966. Në varrimin e të cilit, përveç rrethit të ngushtë familjar, ndonjë miku a shoku të ngushtë; pati shumë pak njerëz nga frika e luftës së klasave që zhvillohej aso kohe.[2]

ReferencatRedakto

  1. ^ a b c d Çoba, Ejëll (2012). Jetë e humbun. Tiranë: Adelprint. f. 122–124; 130.  978-99956-32-04-5. 
  2. ^ a b c d e f Misja, Vladimir (24 tetor 2007). Shuk (Pashko) Gurakuqi, ministri (i dënuar) i financave (1888 - 1960): ekonomistë të shquar në vite. Monitor. - Nr. 42. f. 47. 
  3. ^ Hoti G.K., Si e ndryshojnë historinë…- Kritika e historise se Teatrit Kombëtar Shqiptar
  4. ^ Dervishi K., Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet, Tiranë: "55", 2012. fq. 129. ISBN 978 9943 56 22 5
  5. ^ "Lajme. - Rrokull Shqypnís". bibliotekashkoder.com. Hylli i Dritës v. 2, nr. 2. qershor 1921. f. 89. 
  6. ^ Çefa, Kolec (2013). Grupi "Ora e Maleve" dhe publicistika e tij. Tiranë: Gjergj Fishta. f. 116.  9789928161215. 
  7. ^ Istrefi, Diana (2005). "Ligjvënësit shqiptarë 1920-2005" (PDF). parlament.al. Tiranë. f. 10. 
  8. ^ Kruja, Mustafa; Margjokaj, P. Paulin (2006). Letërkëmbim (1947-1958). Shkodër: Camaj-Pipa. f. 65–66.  99943-34-47-6. 
  9. ^ Pepa P., "Lazër Shantoja (1891-1945)" Publikue ne albanovaonline.com me 5.3.2008
  10. ^ Korça M., Përkujtesë e drejtuar historianëve të Akademisë Shkencave, Tiranë: [Roli i qeverisë së Mustafa Krujës gjatë LNÇ dhe përcaktimi i qartë i termit dhe pasojave historike e politike të kolaboracionizmit], Gazeta 55. - Nr. 183, 10 korrik, 2006, f. 10 - 11.