Shuk Gurakuqi (Shkodër, 28 mars 1888 - 13 prill 1969) ka qenë ekonomist financier, vullnetar i Luftës së Koplikut, deputet i të parit kuvend shqiptar të dalë pas Kongresit të Lushnjes. Pas pushtimit italian u emërua ministër Financash në qeverinë e Mustafa Krujës.

Shuk Gurakuqi
Shuk Rrenzi.jpg
Ministër i Financave
Në zyrë
3 dhjetor, 1941 – 4 janar, 1943
PasardhësiQemal Vrioni
Pasuar ngaLoro Muzhani
Të dhënat vetjake
Lindur më22 nëntor, 1888
Shkodër, Perandoria Osmane
Vdiq më13 prill, 1969
Shkodër, Shqipëri
KombësiaShqiptar
ProfesioniLlogaritar, ekonomist, nëpunës, ministër

BiografiaRedakto

Leu në Shkodër, i biri i Ndrekë Gurakuqit dhe Tinës së Simë Zef Simonit. Mbiemri i vërtetë i familjes ka qenë Rranxi sipas Ejëll Çobës, nuk dihet si ka ngelë mbiemri i tanishëm.[1] Ka studiuar në Kolegjin Saverian në Shkodër dhe ka përfunduar mësimet në Institutin Teknik Tregtar të këtij Kolegji, duke u diplomuar në korrik të 1906. Pas përfundimit të studimeve fillimisht u punësua mësues i klasave fillore te Saverianët, ku punoi për katër vite.[2]

Përktheu dramën me pesë akte të Silvio Pelikos, "Bardha e Ferdinandit" më 1909.[3]

Gjatë periudhës prej nëntorit 1910 e deri në fund të majit 1914 ka qenë drejtor i firmës tregtare Lazzaro G. Simoni (të bijtë e Lac Zef Simonit) në Shkodër. Nga 6 qershori i 1914 deri në 26 qershor të 1915 ka qenë arkëtar në Doganën e Shkodrës. Vullnetar si rregullues i shpërndarjes së ushqimit të të varfërve pranë Bashkisë Shkodër për gjashtë muaj, nga marsi deri në shtator 1916. Më 16 shtator u emërua në bashki shef i Seksionit të Financave deri më 9 korrik 1918. Më pas anëtar i një komisioni të formuar në Shkodër për të mbikëqyrur dhe kontrolluar zyrat qeveritare të qytetit nën kryesinë e Bajram Fevziut.[2]

Doli vullnetar për tre muaj në luftën kundër serbëveKoplik gushtin e 1920.[4] Më pas anëtar në Këshillin Administrativ të Prefekturës së Shkodrës nga 20 mars 1920 deri në qershor të vitit 1921[2] dhe kryetar i shoqërisë "Rozafat".[5]

Financon dhe bëhet "drejtor i gjegjshëm" i fletores "Ora e Maleve" të P. Anton Harapit e Dom Lazër Shantojës, që ishte zëri i grupit politik me të njëjtin emër.[6] U zgjodh deputet i qarkut të Shkodrës në legjislaturën 1921-1923 dhe për zgjedhjet e viteve 1923-1925.[2] Në këtë interval kohor ka qenë gjithashtu anëtar i Komisionit të Financave dhe Post-Telegrafës së Kuvendit të Shqipërisë.[7] Qe emigrant politik në Itali prej 24.12.1924 e deri më 28.10.1938, ndërsa Lëvizja e qershorit '24 ku shumë miq të tij qenë të përfshirë, e gjeti shtruar në një spital të Romës.[1]

Gjatë emigracionit qe përfaqësues civil i Klerit Katolik Shqiptar në mbledhjen e të mërgimtarëve antizogistë që u mbajt në Vienë, 1925. Me të kuptuar që mbledhja anonte nga Bashkimi Sovjetik ngase në Vienë asokohe ishte vendosë qendra e Komintern-it, dhe me këtë bekim u formua Konare-ja u kthye në Romë për të njoftuar Imzot Mjedën dhe P. Fishtën. Gurakuqi u tërhoq nga implikimi me sovjetikë dhe u zëvendësua nga Angjelin Suma.[8] Pati miqësi të ngushtë me Mustafa Krujën. Por në rastin e telegramit të përgëzimit të drejtuar Musolinit me rastin e lidhjes së aleancës midis Italisë e Shqipërisë më 1927 nga Kruja, e cila Shuku iu duk si aprovim i politikës italofile të Zogut dhe nuk ishte dakord.[1] Qe drejtor i firmës tregtare "Vllazën Prennushi" në Shkodër prej 1 janarit 1939 deri më 30 nëntor it1941 dhe bashkëpunëtor me firmën tregtare "Serreqi" në Trieste.[2] I bëri kërkesë zyrtare në Legatën Shqiptare të Romës për pasaportë, prejse donte të merrte leje me hapë një filial të firmës "Prennushi" në Shkodër. Zbarkimin italian e mori vesh në Vlorë, nuk mori pjesë në dërgatën e asambleistëve të zgjedhur nga paria e Shkodrës bashkë me Hafiz Ali Krajën.

Emërohet Ministër i Financave në Tiranë, prej 03 dhjetor 1941 e deri më 19 janar 1943 në qeverinë Kruja. Kur e thirrën në Mëkambësi nga fundi i vitit 1941 për t'i propozuar emërimin si ministër i Financave, ka refuzuar. Pas pak ditësh u thirr nga Mustafa Kruja që i kujtoi kur e kishte pyetur gjatë emigracionit se po t'i kërkonte bashkëpunimin a do të pranonte e ai ishte përgjigjur: "po", atëherë Shuku kishte pranuar të bëhej Min. i Financave në qeverinë e Krujës.[1] Në maj të 1943 mori pjesë në varrimin e Ndok Gjeloshit në Tiranë, vrarë nga njësitë guerrile.[9]

Pas çlirimit, u arrestua dhe u burgos në Shkodër më 22 janar 1945 dhe u dënua prej Gjyqit Special në Tiranë mbas vendimit të dhënë me 13 prill 1945 me burgim të përjetshëm. Kur prokurori Bedri Spahiu i lexoi akt-akuzën, Shuku iu drejtua kryetarit të trupit gjykues Koçi Xoxe:[10]

«e keni kot qi më lexoni akt akuza. Ç’prej dhetorit 1941 qi u emnova ministër i Financave e deri ditën qi kena paraqitë dorhjekjen si qeveri, për çdo veprim qi âsht bâ prej Ministrisë Financave si edhe për çdo shkresë qi ka dalë prej saj, mos e lodhni mênden gjatë, të tânë përgjegjsinat i mbaj unë

Me dekretin e datës 27 prill 1949 dënimi iu zbrit nga burgim i përjetshëm në 20 vjet. Mbas disa zbritjeve të tjera ka përfituar edhe 2 vjet, 8 muaj e 2 ditë. Ka qëndruar në burg gjithsej (ndër burgje të ndryshme në Shkodër, Tiranë, Durrës e shumicën në Burrel) 17 vjet, prej 22. janarit 1945 deri më 20 maj 1962. Periudhën pas burgut e kaloi në varfëri të plotë. Gjatë kësaj periudhe izolimi të plotë, u muar veç me lexime e punime shkencore. Mbante shoqëri e marrëdhënie të plota me mikun e tij të vjetër Gjon Kamsin, që e vizitonte vazhdimisht, me kushërinjtë e tij që ishin në Shkodër Simon dhe Lazër Gurakuqin. Ndërroi jetë nga një sëmundje e shpejtë më 1966. Në varrimin e të cilit, përveç rrethit të ngushtë familjar, ndonjë miku a shoku të ngushtë; pati shumë pak njerëz nga frika e luftës së klasave që zhvillohej asokohe.[2]

ReferimeRedakto

  1. ^ a b c d Çoba, Ejëll (2012). Jetë e humbun. Tiranë: Adelprint. fq. 122–124, 130. ISBN 978-99956-32-04-5.
  2. ^ a b c d e f Misja, Vladimir (24 tetor 2007). Shuk (Pashko) Gurakuqi, ministri (i dënuar) i financave (1888 - 1960): ekonomistë të shquar në vite. Monitor. - Nr. 42. fq. 47.
  3. ^ Hoti G.K., Si e ndryshojnë historinë…- Kritika e historise se Teatrit Kombëtar Shqiptar
  4. ^ Dervishi K., Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet, Tiranë: "55", 2012. fq. 129. ISBN 978 9943 56 22 5
  5. ^ "Lajme. - Rrokull Shqypnís". bibliotekashkoder.com. Hylli i Dritës v. 2, nr. 2. qershor 1921. fq. 89.
  6. ^ Çefa, Kolec (2013). Grupi "Ora e Maleve" dhe publicistika e tij. Tiranë: Gjergj Fishta. fq. 116. ISBN 9789928161215.
  7. ^ Istrefi, Diana (2005). "Ligjvënësit shqiptarë 1920-2005" (PDF). parlament.al. Tiranë. fq. 10. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 19 tetor 2020. Marrë më 24 qershor 2018. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ Kruja, Mustafa; Margjokaj, P. Paulin (2006). Letërkëmbim (1947-1958). Shkodër: Camaj-Pipa. fq. 65–66. ISBN 99943-34-47-6.
  9. ^ Pepa P., "Lazër Shantoja (1891-1945)" Publikue ne albanovaonline.com me 5.3.2008
  10. ^ Korça, Mërgim (10 korrik 2006) Përkujtesë e drejtuar historianëve të Akademisë Shkencave, Tiranë: [Roli i qeverisë së Mustafa Krujës gjatë LNÇ dhe përcaktimi i qartë i termit dhe pasojave historike e politike të kolaboracionizmit], Gazeta 55. - nr. 183, f. 10-11.