Geneta

gjini e gjitarëve

Genetat janë mishngrënës viverrid të cilët përbëjnë gjininë Genetta , i cili përbëhet nga 14 deri në 17 lloje  . [1][2]  Fosilet e genetave nga Plioceni janë gjetur në Marok . Geneta e zakonshme është i vetmi i viverridëve,i cili është i pranishme në Evropë dhe ndodhet në Gadishullin Iberik dhe Francë[3]

Geneta
Large-spotted Genet (Genetta tigrina) (17356502041) (crop).jpg
Klasifikimi shkencor
Mbretëria:
Filumi:
Klasa:
Rendi:
Familja:
Nënfamilja:
Gjinia:
Genetta
Lloji i species
Viverra genetta
Species

shiko tekstin

TaksonomiaRedakto

Genetta u emërua dhe u përshkrua nga Xhorxh Cuvier në 1817. [4] Numri i llojeve në gjini është i diskutueshëm. Më poshtë u propozuan si të vlefshëm në 2005: [1]

Genetta dhe Poiana vlerësohet të jenë ndarë rreth 9.5-13.3 milion vjet më parë. [22] Llojet e Genetta vlerësohet të kenë ndryshuar të paktën 8.5 milion vjet më parë duke filluar me G. thierryi , e ndjekur nga G. victoriae 3.98–6.01 milion vjet më parë.  [23]

KarakteristikatRedakto

 
Genet

Genetat janë kafshë që ngjajsojnë me macet me një trup të gjatë, një bisht të zgjatur të gjatë , veshë të mëdhenj , një surrat të theksuar dhe kthetra pjesërisht tërheqëse. Gëzofi i tyre është me njolla, por janë regjistruar edhe geneta melaniste . Ata kanë gjëndra muskulare dhe qese anale . [24][25] Ata gjithashtu kanë gjëndra perineale.  [26]

Të gjithë llojet e genetave kanë një shirit të errët përgjatë shtyllës kurrizore; ato ndryshojnë në ngjyrën e gëzofit dhe modelin e njollave. Madhësia e tyre ndryshon midis llojeve nga 40.9 deri në 60 cm në gjatësi kokë-trup me 40 deri 47 cm bishta të gjatë; bishtat e tyre janë pothuajse për aq kohë sa koka dhe trupi. [1][27] Ata kanë sy të mëdhenj . Ata mund t’i lëvizin sytë në një masë të kufizuar, dhe të lëvizin kokën për t'u përqendruar në objektet në lëvizje. Veshët e tyre kanë një shtresë të hollë të flokëve brenda dhe jashtë. Hunda e tyre është e rëndësishme për të dy gjëra për nuhatje dhe kontakt.  [28]

Gam dhe habitatiRedakto

Të gjitha llojet e genetave janë indigjene në Afrikë. Geneta e zakonshme u fut në Evropë jugperëndimore gjatë periudhave historike. [1] U soll nga Magrebi në rajonin e Mesdheut si një kafshë gjysmë shtëpiake rreth 1000 deri 1500 vjet më parë, dhe prej atje u përhap në Francën Jugore dhe Italinë . [29] Në Afrikë, ajo gjendet në habitatet me pyje në veri të Saharasë , në zonat e savanës në jug të Saharasë në Afrika Jugore dhe përgjatë bregdetit të Arabisë , Jemenit dhe Omanit[30]

Geneta e Kepit është endemike në , fusha dhe pyje bregdetare në Afrikën Jugore[31]

Geneta me njolla të vogla të Afrikës Jugore jeton në savanat pyjore , dhe zona të thata në Angola , Namibia , Afika e Jugut dhe Zambia[1]

Geneta me njolla të ndryshkura është shpërndarë gjerësisht në savanat pyjore nën-Sahariane, mozaikun e savanave-pyjeve, pyjet me shi dhe pyjet montane deri në një lartësi prej 3400 m (11,200 ft) në Etiopi[32]

Geneta pardine jeton në pyje primare dhe sekondarë të shiut , pyje galerish , pyje me lagështi, por edhe në plantacione dhe zona periferike duke filluar nga Senegali deri në lumin Volta në Gana[33]

Geneta abisiniane ka qenë e regjistruar në pyje kodrinor të thatë deri në 3,750 m në Etiopi.  [34]

Geneta mbret është i kufizuar në pyjet me shi në pellgun e Kongos  , ishullin e Bioko , Gana dhe Liberia[1]

Geneta servaline jeton në Afrikanë Qendrore në ultësira të pyjeve të lartë dhe zona me kaçube në Zanzibar[35]

Geneta angolase banon pyje të hapura nga Angola Qëndrore në Tanzani[36]

Geneta gjigande e pyjeve jeton në pyjet me shi të Republikës Demokratike të Kongos dhe Uganda perëndimore .  [37]

Geneta hausa banon në savana dhe zona me lagështi në Afrikën Perëndimore[1]

G. letabae është regjistruar nga savanat pyjore në Lesoto , Svaziland , Mozambik , Namibia dhe Afrika e Jugut. [1]

Geneta e Xhonstonit banon në pyjet e dendura me shiu në Guinean e Sipërme . [38]

Geneta ujore banon në pyjet me shi në mes të lumit Kongo dhe Luginës Rift . [39]

Geneta servaline me kreshtë është endemike në Nigeri dhe Kamerun , ku ajo banon në pyjet e pastruara dhe pyjet primare .  [40]

Geneta e Shoutedenit banon në pyjet me shi, savana pyjore dhe mozaik savanapyje në Afrikën tropikale . [1]

Geneta e Bourlonit jeton vetëm në pyjet me shi të Guinesë së Sipërme në Afrikën Perëndimore.  [21]

Ekologjia dhe sjelljaRedakto

 
Genet e fotografuar në Botsvana

Genetat janë shumë të shkathëta, kanë reflekse të shpejta dhe aftësi të jashtëzakonshme ngjitjeje. Ata janë të vetmet viverrid të afta të qëndrojnë në këmbët e tyre të pasme. Ata ecin, vrapojnë, ngjiten lart e poshtë pemëve dhe kërcejnë. Ata jetojnë në tokë, por gjithashtu kalojnë pjesën më të madhe të kohës në pemë. Ata konsiderohen të vetmuar, përveç gjatë çiftëzimit dhe kur femrat kanë pasardhës.  [27]

Ata janë të gjithçkangrënës dhe në mënyrë oportuniste kapin jovertebrorët dhe vertebrorët e vegjël , por ushqehen edhe me bimë dhe fruta. Geneta ujore ushqehen kryesisht me peshq. [24] Geneta angolane mendohet se ushqehen me karkaleca dhe artropodë të vegjël . [36] Geneta e Xhonstonit ndoshta ushqehet kryesisht me insekte .  [41]

Në vitin 2014, një kurth kamerash në Parkun Hluhluwe – iMfolozi kapi një genet me njolla të ndryshkura duke hipur në anën e pasme të dy buajve të ndryshëm dhe një rinoceronti. Kjo ishte hera e parë që një genet u regjistrua ecje në këmbë.  [42]

Femrat kanë deri në pesë të vegjël në një pjellë. [24]  Ata mbrapa vetëm të rinjtë e tyre.  [27]

Genetat e zakonshme femra bëhen seksualisht të pjekur në moshën dy vjeç. Pasi të ketë ndodhur copulimi, periudha e shtatëzanis zgjat nga 10 deri në 11 javë. [3] Ata janë tretës dhe lindin dy herë në vit, gjatë pranverës dhe në fund të verës deri në vjeshtë.  [43]Geneta e zakonshme dihet që jetojnë 13 vjet në robëri. [44] Një genet mashkull jetoi për 22.7 vjet në robëri.  [45]

KërcënimetRedakto

 
Lëkurat e G. genetta dhe G. tigrina

Humbja e habitatit për shkak të shpyllëzimit dhe shndërrimit të tokës për bujqësi është një kërcënim kryesor për genetën servaline me kreshtë dhe genetën e Xhonston. Të dy llojet e genetave janë gjithashtu gjuajtur për mish dhe lëkurë. Ato janë renditur si të prekshme në listat e kuqe të IUCN . [46][47]  Këto janë gjithashtu kërcënime të mëdha për genetën e Bourlon, i cili klasifikohet si afër kërcënuar . [48][49]

Geneta ujore mund të preken nga gjuetia, por kërcënimet kryesore ende nuk janë identifikuar. Ёshtë renditur si afër kërcënimit në listën e kuqe të IUCN.  [50]

Geneta mbret dhe geneta abisiniane nuk janë aq të njohura sa kërcënimet nuk mund të identifikohen. Të dy janë renditur si të dhëna të mangëta në listat e kuqe të IUCN[51][52]

Llojet e mbetura të genetave nuk konsiderohen të kërcënuara dhe renditen si shqetësimi më i vogël në listat e kuqe të IUCN.  [53][54][55][56][57][58][59][60]

Si kafshë shtëpiakeRedakto

Si kafshë shtëpiake më së shumti janë genrta e zakonshme,geneta me njolla të ndryshkura ose geneta e Kepit.[61]

ReferencaRedakto

  1. ^ a b c d e f g h i Gaubert, P.; Taylor, P. J. & Veron, G. (2005). "Integrative taxonomy and phylogenetic systematics of the genets (Carnivora, Viverridae, Genetta): a new classification of the most speciose carnivoran genus in Africa" (PDF). përmbledhur nga Huber, B. A.; Sinclair, B. J. & Lampe, K.-H. (red.). African Biodiversity: Molecules, Organisms, Ecosystems. Proceedings of the 5th International Symposium of Tropical Biology, Museum König, Bonn. Springer. ff. 371–383. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ Wozencraft, W.C. (2005). "Genetta". përmbledhur nga Wilson, D.E.; Reeder, D.M (red.). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (bot. 3rd)). Johns Hopkins University Press. ff. 554–557. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ a b Larivière, S.; Calzada, J. (2001). "Genetta genetta" (PDF). Mammalian Species. 680: 1–2. doi:10.1644/1545-1410(2001)680<0001:gg>2.0.co;2. Arkivuar nga origjinali origjinali (PDF) më 2016-03-03. Marrë më 2012-12-30. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ Cuvier, F. (1816). Cuvier, G. (red.). Le règne animal distribué d'après son organisation, pour servir de base à l'histoire naturelle des animaux et d'introduction à l'anatomie comparée. I. Paris: Deterville. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Linnaeus, C. (1758). "Viverra genetta". Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis 1 (bot. 10th)). Stockholm: Laurentius Salvius. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Schreber, J. C. D. (1778). "Die Bisamkaze Viverra tigrina". Die Säugethiere in Abbildungen nach der Natur mit Beschreibungen. Dritter Theil. Erlangen: Walther. ff. 425–426. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ Thunberg, C. P. (1811). "Beskrifning och teckning pa Viverra felina". Kungliga Swenska Wetenskaps Academiens Handlingar: 165–168. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)[lidhje e vdekur]
  8. ^ Gray, J. E. (1828). "Viverra maculata". Spicilegia zoologica : original figures and short systematic descriptions of new and unfigured animals. London: Treuttel, Wurtz & Co. f. 9. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  9. ^ Geoffroy Saint-Hilaire, I. (1832). "Descriptions d'une nouvelle espèce du genre Genette. Genetta. Cuv.". Études Zoologiques : Ouvrage comprenant l'histoire et la description d'un grand nombre d'animaux récemment découverts et des observations nouvelles sur plusieurs genres déjà connus. Paris: Lequien Fils. f. 73. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. ^ Rüppell, E. (1835). "Viverra abyssinica. Rüppell". Neue Wirbelthiere zu der Fauna von Abyssinien gehörig. Frankfurt: Siegmund Schmerber. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  11. ^ Waterhouse, G. R. (1838). "On some New Species of Mammalia from Fernando Po". Proceedings of the Zoological Society of London: 57–61. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ^ Pucheran, J. (1855). "Genetta servalina". Revue et magasin de zoologie pure et appliquée. II. 7 (Mars): 154. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  13. ^ Bocage, J. V. B. (1882). "Liste de mammifères envoyés de Caconda Angola". Jornal de Sciências, Mathemáticas, Physicas e Naturaes de Lisboa. 1. 9 (33): 25–29. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  14. ^ Thomas, O. (1901). "On the more notable Mammals obtained by Sir Harry Johnston in the Uganda Protectorate". Proceedings of the Zoological Society of London. II: 85–90. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  15. ^ Matschie, P. (1902). "Über die individuellen und geographischen Abänderungen der Ginsterkatzen". Verhandlungen des V. Internationalen Zoologen-Congresses zu Berlin, 12.–16. August 1901. Jena: Gustav Fischer. ff. 1128–1145. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  16. ^ Thomas, O. & Schwann, H. (1906). "The Rudd Exploration of South Africa.—IV. List of Mammals obtained by Mr. Grant at Knysna". Proceedings of the Zoological Society of London. 76 (1–2): 159–168. doi:10.1111/j.1469-7998.1906.tb08427.x. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  17. ^ Pocock, R. I. (1907). "Report upon a small collection of Mammalia brought from Liberia by Mr Leonard Leighton". Proceedings of the Zoological Society of London (May to December): 1037–1047. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  18. ^ Allen, J. A. (1919). "Preliminary notes on African carnivora". Journal of Mammalogy. 1 (1): 23–31. doi:10.2307/1373716. JSTOR 1373716. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  19. ^ Hayman, R. W. (1940). "The Mammals of the North Gameroons Forest Area. Being the Results of the Percy Sladen Expedition to the Mamfe Division of the British Cameroons". përmbledhur nga Sanderson, I. T. (red.). The Transactions of the Zoological Society of London. 24. ff. 623–726. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  20. ^ Crawford-Cabral, J. (1970). "As genetas da Africa Central". Boletim do Instituto de Investigação Científica de Angola. 7: 3–23. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  21. ^ a b Gaubert, P. (2003). "Description of a new species of genet (Carnivora; Viverridae; genus Genetta) and taxonomic revision of forest forms related to the Large-spotted Genet complex". Mammalia. 67 (1): 85–108. doi:10.1515/mamm.2003.67.1.85. S2CID 84351854. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  22. ^ Gaubert, P. & Veron, G. (2003). "Exhaustive sample set among Viverridae reveals the sister-group of felids: the linsangs as a case of extreme morphological convergence within Feliformia". Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences. 270 (1532): 2523–2530. doi:10.1098/rspb.2003.2521. PMC 1691530. PMID 14667345. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  23. ^ Gaubert, P.; Fernandes, C. A.; Bruford, M. W. & Veron, G. (2004). "Genets (Carnivora, Viverridae) in Africa: an evolutionary synthesis based on cytochrome b sequences and morphological characters". Biological Journal of the Linnean Society. 81 (4): 589–610. doi:10.1111/j.1095-8312.2004.00309.x. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  24. ^ a b c Kingdon, J. 1997. The Kingdon Field Guide to African Mammals. Academic Press, San Diego, California.
  25. ^ Crawford-Cabral, J. (1981). Análise de dados craniométricos no género Genetta G. Cuvier (Carnivora, viverridae). Lisboa: Junta de Investigações Científicas do Ultramar, Centro de Zoologia. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  26. ^ Roeder, Jean-Jacques. "Marking behaviour and olfactory recognition in genets (Genetta genetta L., Carnivora-Viverridae)." Behaviour 72.3 (1980): 200-210.
  27. ^ a b c Wemmer, C. M. (1977). Comparative Ethology of the Large Spotted Genet (Genetta genetta) and Some Related Viverrids (PDF). Washington: Smithsonian Institutional Press. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  28. ^ Wemmer (1977). p. 9–11.
  29. ^ Morales, A. (1994). Earliest genets in Europe. Nature 370: 512–513.
  30. ^ Delibes, M. and Gaubert, P. (2013). Genetta genetta Common Genet (Small-spotted Genet). In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 223–229. Bloomsbury, London, UK.
  31. ^ Gaubert, P. (2013). Genetta tigrina Cape Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 247–249. Bloomsbury, London, UK.
  32. ^ Angelici, F.M. and Gaubert, P. (2013). Genetta maculata Large-spotted Genet (Blotched Genet). In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 232–236. Bloomsbury, London, Uk.
  33. ^ Gaubert, P. and Dunham, A. E. (2013). Genetta pardina Pardine Genet (West African Large-spotted Genet). In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 237–238. Bloomsbury, London, UK.
  34. ^ Diaz Behrens, G. and Van Rompaey, H. (2002). The Ethiopian Genet, Genetta abyssinica (Rüppell 1836) (Carnivora, Viverridae): ecology and phenotypic aspects. Small Carnivore Conservation 27: 23–28.
  35. ^ Van Rompaey, H. and Colyn, M. (2013). Genetta servalina Servaline Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 242–245. Bloomsbury, London, UK.
  36. ^ a b Crawford-Cabral, J. (2013). Genetta angolensis Miombo Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 218–220. Bloomsbury, London, UK.
  37. ^ Van Rompaey, H. and Colyn, M. /2013). Genetta victoriae Giant Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 249–250. Bloomsbury, London, UK.
  38. ^ Gaubert, P., Veron, G., Colyn, M., Dunham, A., Shultz, S. and Tranier, M. (2002). A reassessment of the distribution of the rare Genetta johnstoni (Viverridae, Carnivora) with some newly discovered specimens. Mammal Review 32: 132–144.
  39. ^ Van Rompaey, H. and Colyn, M. /2013). Genetta piscivora Aquatic Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 239–240. Bloomsbury, London, UK.
  40. ^ Angelici, F. M. and Luiselli, L. (2005). Habitat associations and dietary relationships between two genets, Genetta maculata and Genetta cristata. Revue d'Écologie (La Terre et la Vie) 60: 341–354.
  41. ^ Dunham, A. E. and Gaubert, P. (2013). Genetta johnstoni Johnston's Genet. In: J. Kingdon and M. Hoffmann (eds.) The Mammals of Africa. V. Carnivores, Pangolins, Equids and Rhinoceroses, pp. 229–231. Bloomsbury, Amsterdam, The Netherlands.
  42. ^ Luhdo, Z. (2014). Camera Traps Capture A Hitch Hiking Genet. Wildlife ACT, South Africa.
  43. ^ Zabala, Jabi and Iñigo Zuberogoitia. (2010). Late summer-early winter reproduction in common genets, Genetta genetta. Mammalia 74: 89–91.
  44. ^ Flower, Major Stanley S. (1931). "Contributions to our Knowledge of the Duration of Life in Vertebrate Animals. V. Mammals". Proceedings of the Zoological Society of London. 101 (1): 145–234. doi:10.1111/j.1469-7998.1931.tb06192.x. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  45. ^ Weigl, R. (2005). Longevity of Mammals in Captivity: From the Living Collections of the World: A List of Mammalian Longevity in Captivity. Kleine Senckenberg-Reihe 48. E. Schweizerbart'sche, Stuttgart
  46. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  47. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  48. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  49. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  50. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  51. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  52. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  53. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  54. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  55. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  56. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  57. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  58. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  59. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  60. ^ Lua error in Moduli:Iucn at line 33: bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).
  61. ^ Van Rompaey, H. & & Colyn, M. (1998). "A new servaline genet (Carnivora, Viverridae) from Zanzibar island". South African Journal of Zoology. 33 (1): 42–46. doi:10.1080/02541858.1998.11448452. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Lexim i mëtejshëmRedakto

  • Virgos, E., Llorente, M., & Cortes, Y. (1999). Geographical variation in genet (Genetta genetta L) diet: a literature review. Mammal Review 29(2): 117–126.
  • Camps, D. (2011). Resting site selection, characteristics and use by the common genet Genetta genetta (Linnaeus 1758). Mammalia 75: 23–29.


Lingjet ekstraRedakto