Lista e monumenteve në Vushtrri

Pamja e Vushtrrisë nga Bukoshi

Monumente kulturoreRedakto

Nr. Emri Përshkrimi Lokacioni Foto
1 Hamami i Vjetër (Vushtrri) Hamami i qytetit në Vushtrri është një monument i trashëgimisë kulturore i kategorisë arkitekturale i cili gjendet në qendër të qytetit. Ky hamam, ndoshta i të njëjtës kohë me Xhaminë e Gazi Ali BeutVushtrri (shek. XV) përbën një nga hamamet më të hershme në Ballkan. Sipas burimeve historike, Hamami i Vushtrrisë është ndërtuar në dy faza. Pjesa e ambientit të brendshëm me tri kupola është ndërtuar në shek. XV nga ana e Gazi Ali Beut gjersa pjesa hyrëse me gurë shtufi thuhet se është ndërtuar në shek. XVII. Hamami shërbente si banjë publike për meshkuj dhe femra, të cilët e përdornin me radhë në ditë të caktuara. Sipas vushtrriasve, përveç larjes Hamami është shfrytëzuar nga qytetarët edhe si hapësirë për relaksim, me muzikë dhe shërbim të çajit.[1] 42°49′18″V 20°57′52″L / 42.821667°V 20.964306°L / 42.821667; 20.964306
 
Hamami i Vjetër në Vushtrri
2 Ndërtesa e Arkivit të Vjetër në Vushtrri Ndërtesa e Arkivit të Vjetër në Vushtrri është një monument i trashëgimisë kulturore në Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër X022 (1140/101010). 42°49′21″V 20°57′53″L / 42.822530°V 20.964660°L / 42.822530; 20.964660
 
Ndertesa e Arkivit të Vjetër Historik në Vushtrri
3 Kalaja e Vjetër (Vushtrri) Kalaja e Vjetër e Vushtrrisë është një monument i trashëgimisë kulturore i kategorisë arkitekturore në qytetin e Vushtrrisë. Kalaja ndodhet në qendër të bërthamës së vjetër të qytetit të Vushtrrisë. Në burimet historike përmendet si Kala e Vjetër. Kjo nënkupton se Kalaja vertetë është e lashtë. Gjatë historisë Kalaja përmendet nga kronistët dhe gjeografët e ndryshëm. Evlia Çelebiu në shekullin e XVII e përmend Vushtrrinë dhe thotë së më 1389 (792 h) Sulltan Murati I (Gazi Hudavendingar), pas pushtimit e shkatërroi Kalanë. E rindërtuar disa herë, ajo ka arritur të mbijetojë deri më sot. 42°49′20″V 20°58′03″L / 42.822222°V 20.967500°L / 42.822222; 20.967500
 
Kalaja e Vjetër në Vushtrri
4 Kompleksi arkitektonik në Gumnisht Kompleksi arkitektonik i Gumnishtit është një monument i trashëgimisë kulturore i cili gjendet në fshatin GumnishtVushtrrisë.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër.
5 Kulla e Azem dhe Shotë Galicës Kulla e Azem dhe Shotë Galicës është një monument i trashëgimisë kulturore në Galicë, Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër.
6 Kulla e Kadri Hysenit Kulla e Kadri Hysenit është një monument i trashëgimisë kulturore në Ashlan, Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër. Kulla është e ndërtuar në shekullin XIX, nga gurët e gdhendur, në oborrin e gjerë të rrethuar me mur guri. Kulla është dykatëshe, ku përveç dritareve të hapura në formë katërkëndëshi hapje këto të realizuara me kërkesat e kohës, karakterizohet edhe me frëngji të hapur në të katër anët gjë që bënë të kuptohet se Kulla në fillim ndriçohej vetëm nga hapësira e frëngjive duke pasur parasysh rolin dhe funksionin e saj historik të kohës. Kulmi është i mbuluar me qeramidhe. Përveç kullës karakteristike janë edhe objektet përcjellëse të saj prej të cilave dallohen dyert e drurit të mbuluara me kulm, muri i oborrit nga guri si dhe rrethi i pusit (bunarit) të ujit i punuar po ashtu nga guri masiv.
 
Kulla e Kadri Hysenit- Ashlan
7 Kulla e Zejnullah Beut Kulla e Zejnullah Beut është një monument i trashëgimisë kulturore në Balincë, Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër. Kulla një kohë ka shërbyer si shtëpi e banimit e Zejnullah Beut. Ajo është e ndërtuar në fillim të shek. XX, si pjesë e shumë pronave që i kishte në pronësi ky tregtar i pasur. Besohet se objekti fillimisht ishte ndërtuar si vilë pushimore, pasi që familja jetonte në shtëpitë dhe pronat tjera që kishin në rajonin e Vushtrrisë. Si patriot dhe arsimdashës, Zejnullah Beu e la këtë shtëpi të përdoret si shkollë. 42°48′31″V 20°53′25″L / 42.808630°V 20.890357°L / 42.808630; 20.890357
8 Mulliri i Hajrizit (Mulliri i Zotnisë) Mulliri i Hajrizit (Mulliri i Zotnisë) është një monument i trashëgimisë kulturore në Smrekonicë, Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor", i miratuar me numër. Në lagjen “Mustafa” të fshatit Smrekovnicë, komuna e Vushtrrisë, në pjesën veriore, në distancë nga qyteti i Vushtrrisë 7,5 km, gjendet Mulliri i Zotnisë. Mullirin thuhet se e ka ndërtuar zotëria i fshatit, i cili edhe ka qenë përgjegjës i gjithë fshatit gjatë shek. XIX. Mulliri i Zotnisë ka shërbyer për bluarjen e drithërave (misër, grurë). Mulliri me dimensionet afërsisht 10 x 5 metra është ndërtuar nga guri i përforcuar nga hatulla horizontale druri me një konstrukt kulmi katërfaqësor të mbuluar me tjegulla mediterane. 42°51′51″V 20°56′28″L / 42.864280°V 20.941134°L / 42.864280; 20.941134
9 Muri i Zotnise (Smrekonicë) Muri i Zotnisë është një monument i trashëgimisë kulturore në Smrekonicë, Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkitekturor". Në lagjen “Kajtazi” të fshatit Smrekovnicë, komuna e Vushtrrisë, në një distancë afro 7 km nga qyteti, gjendet Muri i Zotnisë. Murin thuhet se e ka ndërtuar Zotnia i fshatit, i cili edhe ka qenë përgjegjës i gjithë fshatit gjatë shek. XIX. Muri rrethues ka pasur karakter mbrojtës për objektet që rrethonte ai. I ndërtuar nga gurët e formësuar arrinte lartësi deri në 4 m, i mbuluar me kulm dyfaqësor me konstruksion druri të veshur me tjegulla meridianë. Thuhet se zotnia ka qenë një pasanik i kohës, por në të njëjtën kohë ka qenë edhe si administrator i këtij fshati.
10 Ura e gurit (Vërnicë) Ura e Vjetër e Gurit në Vërnicë (Vrri) është një monument i trashëgimisë kulturore në Vrri (Vërnicë), Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkeologjik".
11 Ura e Gurit (Vushtrri) Ura e Vjetër e Gurit është një monument tjetër i vjetër i trashëgimisë kulturore i cili gjendet në qytetin e Vushtrrisë. Ura gjendet në pjesën veriperëndimore të hyrjes së qytetit. Sipas hulumtimeve të fundit llogaritet të jetë ndër urat më të vjetra të llojit të vetë në Kosovë. Ajo lidhte fshatrat e rrëzë Çyçavicës me qytetin e Vushtrrisë dhe nëpërmes Grykës së Klysyrës e lidhte Rrafshin e Kosovës me rajonin e Drenicës. Po nëpër këtë urë kalonte edhe rruga e cila e lidhte qytetin e Vushtrrisë me stacionin e trenit në fshatin Shtruerë. Urën e Gurit në Vushtrri e përmendin edhe udhëpërshkrues të ndryshëm të kohës, si psh. francezi Filip Difre - Kane (1573) i cili mes tjerave thot edhe këtë:"...prej aty arritëm në Vushtrri, qytet i madh me xhami të shumta, dhe me urë të madhe të gurit ". Sipas shënimeve osmane të vitit 1873/74, Vushtrria ishte një kasaba me tri xhami, një konak shtetëror ... me dy ura mbi lumin Sitnicë, njëra prej druri e tjetra prej materialit të fortë guror. 42°49′25″V 20°57′37″L / 42.8236°V 20.9603°L / 42.8236; 20.9603
 
Ura e Vjetër e Gurit
12

Lokalitete arkeologjikeRedakto

Nr. Emri Përshkrimi Lokacioni Foto
1 Fortesa antike (Gradina e Malokëve) Fortesa Antike në Samadrexhë e njohur edhe si Gradina e Malokëve është një monument i trashëgimisë kulturore në Samadrexhë, Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkeologjik", i miratuar me numër 249/71 (3104). 42°49′52″V 21°02′53″L / 42.8311°V 21.0481°L / 42.8311; 21.0481
2 Gërmadhat e kalasë antike dhe mesjetare në Duboc 42°46′40″V 20°53′48″L / 42.777704°V 20.896652°L / 42.777704; 20.896652
3 Gjurmët e vilës romake në Pestovë 42°47′06″V 20°59′56″L / 42.785109°V 20.998956°L / 42.785109; 20.998956
4 Kalaja (Gjyteti) në Strofc 42°42′29″V 20°58′50″L / 42.707994°V 20.980610°L / 42.707994; 20.980610
5 Lokaliteti Arkeologjik "Te jorgovanët"
6 Lokaliteti parahistorik dhe mesjetar në Samadrexhë
7 Lokaliteti Arkeologjik Ligata
8 Lokaliteti arkeologjik në Dobërllukë
9 Lokaliteti arkeologjik në Mirash të Vushtrrisë
10 Lokaliteti Arkeologjik Selishtë
11 Lokaliteti Arkeologjik Selishtë (Çeremidëhane)
12 Vendbanimi parahistorik dhe antikitetit të vonë në Zhilivodë
13

Shtëpi të vjetraRedakto

Nr. Emri Përshkrimi Lokacioni Foto
1 Shtëpia e Shaban Agës
2 Shtëpia e Nezir Hysenit
3 Shtëpia e Familjes Bunjaku - Pantina
4 Shtëpia e Mahmut Pashë Gjinollit Shtëpia e Mahmut Pashë Gjinollit gjendet në pjesën perëndimore të qytetit të Vushtrrisë afër lumit Tërstenë. Sipas të dhënave historike dhe banorëve lokal shtëpia në fjalë besohet të jetë ndërtuar kah fundi i shekullit XIX, si shtëpi banimi. Në kohën e vonë të Perandorisë Osmane në këtë shtëpi janë vendosur organet e pushtetit komunal (Beledije). Shtëpia edhe pas Luftës së Dytë Botërore, ka shërbyer si ndërtesë e administratës komunale, më vonë (rreth viteve 1960 - 1970 ) ka shërbyer si ambulancë, e pas vërshimeve të ujit në vitin 1978 shtëpia është shfrytëzuar për strehim nga familjet që kanë pasur dëmtime nga vërshimi.[3]
 
Shtëpia e Mahmut Pashë Gjinollit
5 Shtëpia e Zymer Musiqit
6

Monumente fetareRedakto

Nr. Emri Përshkrimi Lokacioni Foto
1 Kisha mesjetare në Smrekonicë Kisha mesjetare në Smrekonicë është një monument i trashëgimisë kulturore në Smrekonicë, Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkeologjik".
2 Kisha mesjetare dhe lokaliteti parahistorik në Samadrexhë Kisha mesjetare dhe lokaliteti parahistorik në Samadrexhë është një monument i trashëgimisë kulturore në Samadrexhë, Vushtrri.[2] Ky monument është i kategorisë "Arkitekturale" dhe Arkeologjike.
 
Kisha mesjetare dhe lokaliteti parahistorik në Samadrexhë
3 Teqja e qytetit (Vushtrri) Teqja ose tyrbja e qytetit gjendet në parkun e qytetit të Vushtrrisë, afër shkollave të mesme. Arkitektura e saj është në formë të tetëkëndshit, brenda së cilës gjinden gjashtë varre, të cilët konsiderohen të jenë varret e shehlerëve, por ka edhe mendime se këto varreza janë të njerëzve që kanë pasur grada të larta ushtarake në kohën e Perandorisë Osmane.
4 Xhamia e Gazi Ali Beut Xhamia e Gazi Ali Beut ndodhet në bërthamen e vjetër të qytetit të Vushtrrisë, në largësi prej 100 m nga Hamami i vjetër. Xhamia u ndërtua nga mesi i shek. XV nga ana e Gazi Ali Beut. Që nga fillimi e deri në ditët e sotme Xhamia gjithherë ka sherbyer si objekt sakral për ritet dhe ceremonitë fetare të komunitetit mysliman. Xhamia përbehej nga salla e lutjeve, me elementet tjera, orenditë e fiksura si dhe minarja. Deri në vitin 1999, edhe pse me disa intervenime të vogla xhamia kishte ruajtur tiparet arkitektonike orgjinale. Me rastin e shkatërrimit të xhamisë në vitin 1999, ajo pas disa muajve u rindërtua duke mos ruajtur asnjë tipar arkitektonik nga orgjinali, përfshirë dhe hapësirat tjera dhe të minares.[4]
 
Xhamia e Gazi Ali Beut
5 Xhamia Karamanli Xhamia Karamanli është një monument i kulturës në qytetin e Vushtrrisë.
 
Xhamia Karamanli - Vushtrri
6

Monumente natyroreRedakto

Monumente natyrore të mbrojturaRedakto

Nr. Emri Përshkrimi Lokacioni Foto
1 Trungu i shpardhit në Zhilivodë Trungu i shpardhit (Latin: Quercus frainetto) në Zhilivodë si monumnet i natyrës me karakter botanik.
2 Trungjet e dushkut në Druarë Trungjet e dushkut (Latin: Quercus sp.) në Druarë si monumnet i natyrës me karakter botanik.
3 Kompleksi i trungjeve të dushkut në Galicë Kompleksi i trungjeve të dushkut (Quercus sp) në Galicë si monument i natyrës me karakter botanik..
4 Trungu i bungut në Shtitaricë Trungu i bungut (Latin: Quercus petraea) në Shtitaricë (Shtruerë) si monument i natyrës me karakter botanik.
5 Trungu i rrënjës në Dumnicë të Llugës Trungu i rrënjës (Latin: Quercus robur) në Dumnicë të Llugës si monument i natyrës me karakter botanik.
6 Trungu i qarrit në Ceceli Trungu i qarrit (Latin: Quercus cerris) në Ceceli si monument i natyrës me karakter botanik.
7 Burimi i ujit termomineral në Gjelbishtë Burimi i ujit termomineral në fshatin Gjelbisht (Sllatinë)Vushtrrisë si monument i natyrës me karakter hidrologjik.[5][6]
8

Monumente natyrore të propozuaraRedakto

Nr. Emri Përshkrimi [7][8] Lokacioni Foto
1 Trungu i bungut (Quercus sp.) në Bajë (Banjskë) Trungu i bungut (Quercus sp.) në Bajë
2 Burimi i ujit termal në Bajë (Banjskë) Burimi i ujit termal në Bajë
3 Burimi i ujit natyral në Karaçë Burimi i ujit natyral në Karaçë
4 Burimi i ujit natyral në Skromë Burimi i ujit natyral në Skromë
5 Kompleksi i trungjeve të ahut (Fagus sp.) në Kodërflamur (Vesekoc Kompleksi i trungjeve të ahut (Fagus sp.) në Kodërflamur
6 Trungu i bungut (Quercus sp.) në Ashlan Trungu i bungut (Quercus sp.) në Ashlan
7 Parku i ketrit në Lumkuq (Samadrexhë) Parku i ketrit në Lumkuq
8 Trungu i bungut (Quercus sp.) në Brusnik Trungu i bungut (Quercus sp.) në Brusnik
9 Trungu i bungut (Quercus sp.) në Rreznik Trungu i bungut (Quercus sp.) në Resnik
10 Trungu i lisit në Bukosh Trungu i lisit (Quercus)Bukosh është një monument i rrallë natyror me karakter botanik me një perimetër të trungut në bazë prej 3.10 cm (1.22 in) dhe me një gjatësi/lartësi maksimale të kurorës së e tij e cila sillet rreth 22 m (72 ft). Vjetërsia e saktë e tij nuk dihet por supozohet që të jetë rreth 150 vjeçare.
11

Shih edheRedakto

ReferimeRedakto

  1. ^ "Kopje e arkivuar". Arkivuar nga origjinali origjinali më 7 prill 2016. Marrë më 25 maj 2019. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ a b c d e f g h i j k LISTA E TRASHËGIMISË KULTURORE PËR MBROJTJE TË PËRKOHSHME (PDF). Republika e Kosovës, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit. Marrë më 17 gusht 2016.
  3. ^ Shtëpia e Mahmut Pashë Gjinollit - Databaza e Trashegimise Kulturore te Kosoves Arkivuar 7 janar 2020 tek Wayback Machine 4.07.2016.
  4. ^ Xhamia e Gazi Ali Beut (Vushtrri) - Databaza e Trashegimise Kulturore te Kosoves Arkivuar 29 tetor 2019 tek Wayback Machine 4.07.2016.
  5. ^ Merren në mbrojtje edhe 7 monumente të natyrës, 22 shkurt 2016, Agjensioni për Mbrojtjen e Mjedisit të Kosovës, 21 maj 2019.
  6. ^ Informatë për monumentet natyrore të komunës së Vushtrrisë, 2016/02/01
  7. ^ http://unkt.org/wp-content/themes/unkt-wp-template/dist/pdf/some-facts-on-environment-2011.pdf
  8. ^ "Kopje e arkivuar". Arkivuar nga origjinali origjinali më 7 janar 2020. Marrë më 25 maj 2019. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Lidhje të jashtmeRedakto